Je werkt in een industriële omgeving waar veiligheid voorop staat. Zodra je te maken hebt met brandbare gassen, dampen of stofdeeltjes, kom je al snel uit bij ATEX zones waar explosiegevaar een reëel risico vormt. Een juiste indeling en toepassing van deze zones helpt je om risico’s beheersbaar te houden en installaties veilig te laten functioneren.
ATEX zones
Blog
Wat zijn ATEX zones?
Wanneer je je afvraagt wat is een ATEX zone, dan gaat het om een classificatie van gebieden waar een explosieve atmosfeer kan voorkomen. Deze zones zijn vastgelegd binnen de ATEX-richtlijnen en geven aan hoe groot het risico is dat een explosie ontstaat door bijvoorbeeld brandbare gassen, dampen of stofdeeltjes. De indeling helpt je om te bepalen welke apparatuur veilig gebruikt kan worden en welke maatregelen nodig zijn. Dit is niet alleen van belang voor de veiligheid van medewerkers, maar ook om schade aan installaties en productiestilstand te voorkomen.
Duidelijke indeling
Een duidelijke ATEX zones uitleg begint bij de verschillende categorieën. Deze zijn onderverdeeld op basis van hoe vaak en hoe lang een explosieve atmosfeer aanwezig kan zijn.
Voor gasexplosiegevaar gelden de volgende zones:
Zone 0: continu of langdurig aanwezig explosiegevaar
Zone 1: af en toe aanwezig explosiegevaar tijdens normaal gebruik
Zone 2: zelden en kortdurend explosiegevaar
Voor stofexplosiegevaar wordt een vergelijkbare indeling gebruikt:
Zone 20: continu aanwezigheid van explosief stof
Zone 21: af en toe aanwezigheid
Zone 22: zelden en kortdurend aanwezig
Deze indeling vormt de basis voor een veilige inrichting van je installatie en bepaalt welke technische oplossingen geschikt zijn.
Aanduiding in de praktijk
De ATEX zone aanduiding zie je vaak terug op tekeningen, installaties en apparatuur. Deze aanduiding maakt direct duidelijk in welke omgeving een systeem veilig gebruikt kan worden. Naast de zone-indeling spelen ook andere factoren een rol, zoals temperatuurklasse, gas- of stofgroep en het beschermingsniveau van apparatuur. Door deze factoren te combineren ontstaat een compleet beeld van de omstandigheden waarin je installatie moet functioneren. Dit helpt je om de juiste keuzes te maken bij engineering en onderhoud.
De rol van analysers binnen ATEX zones
Binnen industriële processen wil je continu inzicht houden in emissies en procescondities. In veel gevallen maak je daarvoor gebruik van Continuous Emission Monitoring Systems (CEMS). Deze systemen meten doorlopend componenten zoals NOx, CO, CO₂, NH3, HCl, HF, H₂O, O₂, CH₄, CxHy, stof, flow en SO₂. Juist binnen ATEX zones vraagt dit om een doordachte aanpak. Je wilt betrouwbare meetdata verkrijgen, zonder concessies te doen aan veiligheid. Analysers spelen hierin een centrale rol, maar moeten volledig afgestemd zijn op de omgeving waarin ze geplaatst worden.
Apparatuur in ATEX zone
Het toepassen van apparatuur in ATEX zone brengt specifieke technische uitdagingen met zich mee. Je hebt niet alleen te maken met meetnauwkeurigheid, maar ook met strikte veiligheidseisen.
Explosieveilig ontwerp
Alle componenten moeten geschikt zijn voor de betreffende zone. Dit betekent dat je rekening houdt met:
- Gebruik van EX-gecertificeerde kasten
- Het minimaliseren van mogelijke ontstekingsbronnen
- Correcte aarding en bekabeling
Conditionering van het monster
Voordat je een gasmonster kunt analyseren, moet het vaak eerst worden behandeld. Denk aan koelen, drogen of filteren. In ATEX-omgevingen vraagt dit om speciaal ontworpen en gecertificeerde conditioneringssystemen die veilig functioneren onder deze omstandigheden.
Toegankelijkheid en onderhoud
Onderhoud in explosiegevaarlijke gebieden is complexer en kostbaarder. Daarom is het verstandig om installaties zo te ontwerpen dat onderhoud eenvoudig uitgevoerd kan worden. Waar mogelijk plaats je componenten buiten de ATEX-zone, zodat stilstand en risico’s beperkt blijven.
Analyserhuisjes voor veilige integratie
Een praktische oplossing die je vaak terugziet, is het gebruik van analyserhuisjes, ook wel analyse shelters genoemd. Dit zijn prefab units waarin alle analyseapparatuur veilig wordt ondergebracht. Door analysers in een gecontroleerde omgeving te plaatsen, kun je:
- De veiligheid verhogen
- Onderhoud vereenvoudigen
- De levensduur van apparatuur verlengen
Dit maakt analyserhuisjes tot een efficiënte oplossing binnen complexe ATEX-omgevingen.
Normering en kwaliteitsborging
Bij emissiemetingen binnen ATEX-gebieden spelen normen en kwaliteitsprocedures een belangrijke rol. Denk hierbij aan Europese richtlijnen zoals NEN-EN 14181 en de bijbehorende QAL-procedures. Deze normen zorgen ervoor dat je meetresultaten betrouwbaar en reproduceerbaar zijn. Tegelijkertijd helpen ze je om te voldoen aan wet- en regelgeving en om audits en inspecties succesvol te doorlopen.
Veiligheid begint met de juiste oplossing
Werk je met installaties waar explosiegevaar een rol speelt? Dan is het van belang dat je systemen aansluiten op de juiste ATEX-classificatie én dat je kunt vertrouwen op betrouwbare detectietechniek. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van systemen zoals de SILOTEC & ENOTEC smeulbranddetectie kun je beginnende brandhaarden vroegtijdig signaleren en risico’s verder beperken.
Multi Instruments ondersteunt je bij het ontwerpen, realiseren en onderhouden van oplossingen binnen ATEX zones. Wil je weten hoe je jouw meet- en veiligheidssystemen optimaal inricht? Neem dan contact op voor gericht advies.
